Căng thẳng, sở thích và sức khỏe nam giới: tìm điểm cân bằng

Căng thẳng kéo dài ảnh hưởng tới gần như mọi mặt sức khỏe nam giới: huyết áp, giấc ngủ, cân nặng, tâm trạng và cả ham muốn, khả năng cương. Một trong những "liều thuốc" đơn giản nhưng hay bị bỏ quên là sở thích, những hoạt động bạn làm vì thích chứ không vì nghĩa vụ. Thể thao, âm nhạc, làm vườn, câu cá, nấu ăn hay đọc sách giúp não chuyển khỏi trạng thái báo động, phục hồi năng lượng. Vấn đề là nhiều nam giới bận rộn coi sở thích là xa xỉ, hoặc dùng những "lối thoát" có hại như rượu, thuốc lá, cờ bạc. Bài viết giúp bạn tìm điểm cân bằng.

Căng thẳng tác động lên cơ thể nam giới

Khi căng thẳng, cơ thể tiết adrenaline và cortisol. Trong ngắn hạn, điều này giúp bạn tập trung đối phó. Nhưng khi kéo dài nhiều tuần, nhiều tháng:

• Huyết áp và nhịp tim thường xuyên cao hơn.
• Giấc ngủ bị xáo trộn, khó ngủ, hay tỉnh giấc.
• Thèm ăn đồ ngọt, đồ béo, tích mỡ bụng.
• Hệ miễn dịch suy yếu, dễ ốm vặt.
• Ham muốn giảm, khó cương do hệ thần kinh giao cảm hoạt động quá mức.

Mối liên hệ giữa tâm lý và chức năng tình dục được phân tích kỹ trong bài căng thẳng và rối loạn cương.

Vì sao sở thích có tác dụng giảm căng thẳng

Khi bạn đắm chìm vào một hoạt động yêu thích, tâm trí rơi vào trạng thái tập trung dễ chịu, thời gian như trôi nhanh. Các nhà tâm lý gọi đây là trạng thái "dòng chảy". Lúc đó, những lo lắng công việc tạm lùi lại. Sở thích còn mang lại:

• Cảm giác làm chủ: tiến bộ trong một kỹ năng giúp tăng tự tin.
• Kết nối xã hội: chơi thể thao nhóm, câu lạc bộ, nhóm bạn cùng sở thích.
• Vận động: nhiều sở thích như bóng đá, cầu lông, đạp xe, leo núi đồng thời là bài tập tốt cho tim mạch.
• Ranh giới công việc: có một không gian riêng không liên quan đến áp lực kiếm tiền.

Gợi ý sở thích theo mục tiêu

Những "lối thoát" phản tác dụng

Không phải hoạt động nào giúp quên căng thẳng cũng có lợi:

• Nhậu thường xuyên: tạm quên lo âu nhưng hại gan, tim, giấc ngủ và chức năng cương. Xem bài rượu bia và rối loạn cương.
• Hút thuốc: cảm giác thư giãn giả tạo do giảm cơn thèm nicotine.
• Cá cược, cờ bạc: tạo thêm căng thẳng tài chính và nguy cơ nghiện.
• Chơi game, lướt mạng thâu đêm: làm thiếu ngủ, ít vận động.

Dấu hiệu một hoạt động trở thành có hại: bạn không kiểm soát được thời gian, nó gây mâu thuẫn gia đình, ảnh hưởng công việc, tài chính hoặc sức khỏe.

Tìm thời gian khi quá bận rộn

1. Bắt đầu nhỏ: 20 đến 30 phút, hai lần mỗi tuần.
2. Đặt lịch cố định: ghi vào lịch như một cuộc hẹn quan trọng.
3. Kết hợp: chơi thể thao cùng đồng nghiệp sau giờ làm, đạp xe cùng con cuối tuần.
4. Giảm thời gian "chết": bớt lướt mạng xã hội, xem ti vi vô thức.
5. Thỏa thuận với gia đình: mỗi người có khoảng thời gian riêng cho sở thích, luân phiên chăm con.

Những gợi ý về cân bằng công việc và thời gian thư giãn cũng có thể giúp bạn lên kế hoạch thực tế hơn.

Sở thích và đời sống lứa đôi

Cùng chia sẻ một sở thích với vợ hoặc người yêu, như nấu ăn, khiêu vũ, đi bộ đường dài, giúp tăng gắn kết và tạo những trải nghiệm mới chung. Sự gắn kết cảm xúc này thường lan tỏa sang đời sống tình dục. Đồng thời, tôn trọng không gian sở thích riêng của nhau cũng quan trọng để mỗi người được nạp lại năng lượng. Bài giao tiếp trong quan hệ có thêm gợi ý cho các cặp đôi.

Khi sở thích là chưa đủ

Nếu căng thẳng đi kèm mất ngủ kéo dài, buồn chán, mất hứng thú với cả những điều từng yêu thích, cáu gắt, lo âu liên tục, có thể bạn đang gặp trầm cảm hoặc rối loạn lo âu. Đây là bệnh lý cần được thăm khám chuyên khoa. Tương tự, nếu rối loạn cương kéo dài dù căng thẳng đã giảm, hãy khám để tìm nguyên nhân thực thể. Sở thích là một phần của lối sống lành mạnh, không thay thế được điều trị khi cần.

Bắt đầu tuần này

Hãy viết ra ba hoạt động bạn từng thích nhưng đã bỏ, chọn một hoạt động và dành cho nó 30 phút trong tuần này. Đó có thể là một trận cầu lông, một buổi câu cá hay một chiều sửa xe đạp cũ. Sau một tháng, hãy nhìn lại giấc ngủ, tâm trạng và năng lượng của bạn.

Dấu hiệu bạn đang mất cân bằng

• Cuối tuần vẫn kiểm tra email, nhắn tin công việc liên tục.
• Không nhớ lần cuối làm điều gì đó chỉ vì thích.
• Thường xuyên mệt mỏi dù không làm việc nặng.
• Dễ cáu gắt với vợ con vì những chuyện nhỏ.
• Cần rượu, thuốc lá hoặc điện thoại để thư giãn.

Nếu bạn nhận ra mình trong nhiều dấu hiệu trên, đó là lời nhắc cần dành thời gian cho bản thân. Cân bằng không có nghĩa là chia đều thời gian, mà là đảm bảo có những khoảng nghỉ thực sự để cơ thể và tâm trí phục hồi.

Cân bằng là một quá trình liên tục, không phải đích đến. Mỗi tuần dành chút thời gian nhìn lại và điều chỉnh sẽ giúp bạn giữ được nhịp sống khỏe mạnh lâu dài.